"Porządkowanie świata - podróże sentymentalne"

Roberto Juarroz ***
 tłum. Krystyna Rodowska

Podróż obraca się czasem ku wnętrzu
a tam natrafia na wszystkie podróże
wyryte w przeszłości
także te do których nigdy nie doszło

A wtedy odkrywamy że jakaś inna podróż
dojrzewała w nas potajemnie
a teraz nas wciąga i zabiera
tam gdzie niby się nie wybieraliśmy

Podróże spełnione i podróże niespełnione
są tylko pretekstem i matrycą
dla podróży co nie zna zmęczenia i chwili przybycia
i wymyśla wciąż dla siebie wędrowca
a także trasę i metę 

Podróżować to jeździć, wojażować, zmieniać miejsce pobytu. Przesłankami do wyboru celów podróży mogą być: człowiek, jego kultura i twórczość; rodzina i wspomnienia z nią związane; miejsca ważne historycznie i geograficznie; cmentarze jako miejsca pochówku ludzi bliskich, zasłużonych dla nas, kraju, historii; ludzie różnych umiejętności, pasji, talentów; codzienność człowieka prostego, itp.
Podróże sentymentalne zawierają pierwiastek uczuciowy, przybliżają nas do osób z naszego kręgu zainteresowań, pomagają odkrywać znaczenie wątków religijnych, folklorystycznych i narodowych w życiu codziennym ludzi; nastawione są na poznawanie historii i kultury różnych środowisk i kraju ojczystego; pozwalają wspólnie z bliskimi i znajomymi przeżywać radości, troski, sukcesy, porażki.

Podróże sentymentalne mogą być różnotematyczne, np.:
- w poszukiwaniu siebie i własnej tożsamości,
- w poszukiwaniu historii rodzinnej,
- w poszukiwaniu sensu życia,
- śladami wydarzeń z czasu II wojny światowej,
- wyprawa do świata książek i zabawek z dzieciństwa,
- wyprawa do świata sztuki współczesnej,
- wyprawa do krainy czasu minionego (skanseny, muzea),
- wyprawa do świata twórczości (np. malarskiej, fotograficznej) z ostatnich kilku lat czy ostatniego wieku, itp.

Rezultaty podróży sentymentalnych:
- zbieranie przeżyć i doświadczeń w bezpośrednich kontaktach międzyludzkich,
- poznawanie własnych korzeni i wzmacnianie własnej tożsamości,
- przekraczanie progu tego, co nie zostało opisane i jest niewyrażalne,
- poszukiwanie prawdy w naturalnych okolicznościach i uwarunkowaniach różnych zdarzeń,
- poznawanie kultury materialnej i niematerialnej wyodrębnionego środowiska (środowisk),
- dostrzeganie normalności, swojskości, tajemniczości miejsca/miejsc,
- konfrontacja wyobrażeń z rzeczywistością,
- swobodne łączenie się z rodziną, przyjaciółmi i znajomymi z tego samego kręgu kulturowego,
- pielęgnowanie odmienności kulturowej w obrębie swojej grupy etnicznej,
- dostrzeganie przenikania się różnych elementów kulturowych w poznawanych środowiskach (obyczaje, poglądy, idee, prądy artystyczne),
- zaspokajanie ciekawości poznawczej i dążenie do integracji duchowej z ludźmi swojego kręgu kulturowego,
- dostrzeganie podobieństw i różnic kulturowych; akceptacja inności, odmienności, różnorodności.

Podróże to piękne widoki, tajemnica nieznanego, zmęczenie, wolność, ciekawość poznawcza i cały bagaż informacji, spostrzeżeń, wrażeń i doznań z bezpośrednich kontaktów międzyludzkich prowokujących myślenie o tym, co jest wartością, co jest ważne, co najważniejsze, co ulotne, niezdefiniowane, niedostrzegalne, przemijające. Ciągle aktualne jest powiedzenie: "Podróże kształcą". Dodam: podróże kształcą wszechstronnie i porządkują nasz świat i nasze myślenie wszechstronnie.

Myśli do przeanalizowania:
"Zbieraj wspomnienia." (Chief Seattle)
"Podróżujemy nie po to, aby uciec przed życiem, ale aby życie nam nie uciekło." (Anonim)
"Cel podróży nigdy nie jest miejscem, ale nowym spojrzeniem na sprawy." (Henry Miller)
"Największym osiągnięciem jest być sobą w świecie, który nieustannie próbuje z ciebie uczynić kogoś innego." (Ralph Waldo Emerson)

"Porządkowanie świata - potrzeby"

Marcin Urban "Podróż przez życie"

Niejeden myśli, biegnąc przez życie,
że dobrze jest się znaleźć na szczycie,

lecz gdy zapyta się alpinistę
to zaraz staje się oczywiste,
że choć już bolą nieludzko nogi
szczyt to dopiero połowa drogi...

podobnie w życiu - choć szczyt jest celem,
czasu się spędza na nim niewiele... 

Potrzebą nazywamy odczucie braku czegoś, co jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu i psychiki ludzkiej.

Potrzeby ludzkie według klasyfikacji Abrahama H. Maslowa wyglądają następująco :
- potrzeby fizjologiczne (np. pragnienie zaspokojenia głodu, snu),
- potrzeby bezpieczeństwa (np. pragnienie życia, stałej pracy),
- potrzeby przynależności (np. do grupy, do klasy, do rodziny) i miłości (przyjaźni),
- potrzeby uznania i szacunku (np. pragnienie akceptacji, niezależności),
- potrzeby poznawcze (wiedzy, rozumienia, kształcenia),
- potrzeby estetyczne (pragnienie poczucia piękna),
- potrzeby samorealizacji (pragnienie wykorzystania własnego potencjału umysłowego).

Zagadnienie ludzkich potrzeb jest zjawiskiem bardzo obszernym. Warto się nim zainteresować,  poznać tematykę potrzeb i spojrzeć na siebie przez pryzmat zgromadzonej wiedzy.Warto wiedzieć o sobie dużo, bo świadomość siebie pozwala prowadzić świadome życie, a ono - w tym wymiarze - niesie możliwość wpływania na to, co chcemy docelowo przeżyć, uzyskać, osiągnąć.

Jak porządkujemy świat pod kątem potrzeb?
- dokonujemy analizy wewnętrznej: określamy co chcemy osiągnąć, co lubimy, na czym nam zależy, do czego mamy predyspozycje, jakie mamy możliwości osobowe i finansowe,
- dokonujemy analizy zewnętrznej: poznajemy problemy, potrzeby i zasoby środowiska lokalnego i próbujemy się w tym środowisku odnaleźć,
- dokonujemy łącznej analizy - wewnętrznej i zewnętrznej - i ustalamy, gdzie jesteśmy, jakie mamy możliwości i zasoby. Ważna jest w tym umiejętność wnikliwego obserwowania siebie i otoczenia oraz umiejętność dostosowywania własnych potrzeb do osobistych możliwości realizacyjnych oraz do potrzeb i możliwości realizacyjnych środowiska lokalnego.
Zasobami w realizacji potrzeb są: faktyczny stan posiadania materialnego (mieszkanie, dostęp do materiałów i potrzebnego sprzętu), nasz potencjał fizyczny i psychiczny, dostęp do wiedzy (oraz chęć korzystania z jej ustaleń), dostęp do środków finansowych, a także nasza innowacyjność, styl pracy, zaangażowanie, niezależność, efektywność, lokalizacja, możliwość pracy w zespole.

W takim - dość precyzyjnym i szczegółowym oglądzie - nasz świat wydaje się bardziej zrozumiały. Jest zdefiniowany poprzez nasze potrzeby. Wiemy, co jest w tym świecie w zasięgu naszych możliwości, a co jawi się jako trudniej dostępne. Hierarchizujemy więc potrzeby, ustalamy priorytety, zbieramy siły i działamy - nie zrażając się po drodze bieżącymi przeszkodami i trudnościami.


Myśli do przeanalizowania:
"Lepiej jest stworzyć coś, co inni skrytykują, niż nie stworzyć niczego i krytykować innych." (Ricky Gervais)
"But, który pasuje na jedną stopę, uwiera inną. Nie ma jednego przepisu na udane życie, który odpowiadałby każdemu." (C.G.Jung)
"Przestrzenią ducha, gdzie może on rozwinąć skrzydła, jest cisza." (Antoine de Saint-Exupery)

"Porządkowanie świata - polityka"

Marek Gajowniczek "Zagadka"

Wszystkie niepokoje potrafi uleczyć.
Umie też krew wypić, ale nie skaleczyć.
Dziwne przed oczami wizje rozpościerać,
byś to, co zapragnie - sam zechciał wybierać.
Język jego dziwny i mowa gardłowa,
oczka wyłupiaste, łysiejąca głowa.
Postury niewielkiej, rzekłbyś nawet - mikry.
Czego się nie dotknie, zapach potem przykry
unosi się długo.
Jest chytrym lichwiarzem, a mówi, że sługą,
i że cię zabierze na wyspy szczęśliwe.
Wszystko, co przyrzekał jest już nieprawdziwe.
Chciałby zostać dłużej duchem w Twoim domu.
Mason jest mu bratem, przyjacielem komuch.
Z obcym knuł intrygi, ginęli niewinni.
Zawsze udowadnia, że winni są inni.
Nie zważa na Ciebie, śledzi notowania.
Czy wiesz kto to taki? Rozpoznajesz drania?

W rozumieniu potocznym polityka oznacza: umiejętność sprawowania władzy publicznej i działania rządu; zdolność mobilizowania członków zbiorowości do wspólnego wysiłku na rzecz celów społecznych i uzyskiwania ich posłuchu dla decyzji władzy; umiejętność skutecznej realizacji wyznaczonych celów społecznych w podzielonym i zróżnicowanym społeczeństwie.(SJP)

Politykę tworzą i realizują ludzie i jest ona kulturowym i cywilizacyjnym świadectwem działalności ludzkiej.

Założenia i cele polityki to:
- kształtowanie świadomości i życia ludzi;
- walka o rozumienie i zachowanie godności ludzkiej;
- dążenie do budowania sprawiedliwego ładu społecznego, w którym każdy człowiek będzie posiadał ludzką godność;
- udział w skutecznym rozwiązywaniu bieżących problemów gospodarczych i społecznych, służących dobru wspólnemu;
- redukowanie nierówności między ludźmi;
- afirmacja rodziny i harmonijnego rozwoju społeczeństwa na bazie dobrostanu rodzin;
- wybór takiego modelu społeczeństwa, w którym istnieje poszanowanie godności każdego człowieka, solidarność i sprawiedliwość społeczna;
- poszanowanie Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka głoszącej: wszyscy ludzie rodzą się jako istoty wolne i równe z punktu widzenia godności oraz praw, oraz: wszyscy ludzie są równi wobec prawa, a wolność człowieka podlega ochronie prawnej, a także: prawo i praworządność nie mogą ograniczać duchowości człowieka;
- stosowanie  na co dzień zasad: komunikacja społeczna musi odbywać się w języku jasnym i zrozumiałym dla wszystkich; każdy człowiek ma nie tylko prawa, ale - przede wszystkim - obowiązki wobec społeczeństwa i państwa;
- pilnowanie, by polityka zawsze służyła interesom ludzi, rodzin, społeczeństwa, a nie interesom określonej partii politycznej, luksusowi władzy czy interesowi własnej sławy.

Polityka służy zdobywaniu władzy, rozumianej jako zdolność wpływania na otoczenie i ludzi, zdolność rządzenia i kierowania, zdolność narzucania innym swojej woli i porządkowanie świata. Od rządzących bardzo wiele zależy, dlatego powinniśmy uważnie wsłuchiwać się w głoszone przez polityków programy wyborcze i wybierać zawsze ludzi obdarzonych przymiotami mądrości, kreatywności, rozsądku, roztropności, patriotyzmu, odpowiedzialności. Tylko takie osobowości mogą porządkować świat w sposób satysfakcjonujący społeczeństwo, robić to na miarę obecnych czasów, uwzględniać dokonujący się postęp (we wszystkich dziedzinach życia) i spełniać narodowe aspiracje Polaków.

Myśli do przeanalizowania:
"Im mniej polityki, tym więcej wolności." (Hannah Arendt)
"Nie ma nie-polityki. Wszystko jest polityką." (Tomasz Mann)
"Polityka nie zna brata ani ojca, ani względu; jest to smok, który chłonie szeroką paszczą, co się mu do niej nawinie." (Józef Ignacy Kraszewski)
"Polityka to nie zabawa, to całkiem dochodowy interes." (Winston Churchill)

 

"Porządkowanie świata - moda"

Czesław Miłosz "Na moje 88 urodziny"

Miasto gęste od krytych pasaży, wąskich
placyków, arkad,
schodzące tarasami ku morskiej zatoce.

I ja, zapatrzony w młode piękno,
cielesne i nietrwałe,
jego ruch taneczny wśród starych kamieni.

Kolory sukien według letniej mody,
stuk pantofelka na dallach sprzed stuleci,
cieszą mnie swoim obrzędem powrotu.

Dawno zostawiłem za sobą
zwiedzania katedr i wież warownych.
Jestem jak ten, kto widzi, a jednak sam nie przemija,
duch lotny mimo siwizny i chorób starości.

Ocalony, bo z nim wieczne i boskie zdziwienie.

Moda występuje we wszystkich kulturach. Dotyczy ubiorów i rzeczy z różnych dziedzin życia. Dziś pomówmy o modzie "ubraniowej". Wiele osób, a może nawet każdy z nas, ma dużą wrażliwość na piękno strojów/ubiorów i dużą potrzebę identyfikowania się z osobami pięknie, modnie i z gustem ubranymi oraz potrzebę noszenia rzeczy pięknych, modnych, eleganckich.

Czemu moda służy?
- opowiada o nas - jest naszą wizytówką,
- daje możliwość pokazania indywidualnego wyczucia estetycznego,
- daje możliwość wyrażenia własnej autentyczności - spójności wewnętrznej, otwartości na nowe trendy i propozycje,
-  pozwala odróżniać się od innych,
- daje możliwość pokazania swojej tożsamości, seksualności, pełnionej roli społecznej,
- pomaga określić własne miejsce w społeczeństwie i nawiązać znajomości z osobami o podobnym guście, pochodzeniu, profesji, itp.,
- służy tworzeniu wspólnoty kulturowej np.w obrębie miejsca zamieszkania czy regionu kraju,
- pozwala bez przerwy i na nowo budować obraz własnej osoby,
- umożliwia poznawanie siebie i pokazywanie swojego rozwoju osobistego,
- pozwala zabiegać o akceptację środowiska przez dopasowywanie się do wymogów grupy/grup, na przynależności do których nam zależy,
- pozwala manifestować własny światopogląd i gust oraz fantazjować na własny temat.

Każdy ubiór - niezależnie od woli noszącego - ma wartość estetyczną i podlega klasyfikacji
(tradycyjny, oryginalny, regionalny). Skompletowanie odzieży i dodatków według propozycji kreatorów mody wymaga dużego wysiłku intelektualnego, wyczucia estetycznego i udzielenia sobie odpowiedzi na wiele osobistych pytań (mamy przecież różne sylwetki, różne osobowości i gusty, a ubiór to synchronizacja propozycji z własnymi uwarunkowaniami). Moda jest więc smakowaniem, dotykaniem, przebieraniem, dobieraniem, poszukiwaniem, zestawianiem rzeczy według przyjętej koncepcji, rzeczy odpowiednich do zaspokojenia osobistego gustu i oczekiwania.

Cytaty do przeanalizowania:
" W modzie nie chodzi o spoglądanie wstecz. Moda zawsze opiera się na patrzeniu naprzód." (Anna Wintour)
"Moda jest jak gra, nowe zasady z nowym sezonem." (Stefano Gabbana)
"Moda jest funkcją stylu życia, a styl funkcją jakości, uczciwości i ponadczasowości." (Ralph Lauren) 

"Porządkowanie świata - pogoda"

Dorota Gellner "Deszczowe róże"

Na ulice, na podwórze
rzuca deszcz deszczowe róże.
Każda mokra jest okropnie,
liście ma jak srebrne krople.

Już chodniki i kałuże
przystrojone w srebrne róże.
Już na schodach i na ganku
pełno jest błyszczących wianków.

A ja sobie zaraz, wiesz,
wyjdę na ten wielki deszcz!
Wyjdę z domu, no i już!
Zrobię bukiet z mokrych róż.

Myślę o pogodzie w sensie klimatycznym. Różni ludzie, różnych zawodów, mają różne oczekiwania pogodowe. Są profesje mniej i bardziej uzależnione od aury. Do tych mocno pogodowo uzależnionych zaliczymy: rolników, ogrodników, marynarzy, służby powietrzne, służby komunalne, kierowców, drogowców, budowlańców i wszystkie te zawody, w których ludzie wykonują prace zarobkowe na wolnym powietrzu.
A co z pozostałymi członkami społeczności świata? Czy osobom nie wykonującym wyszczególnionych zawodów pogoda jest całkiem obojętna? Oczywiście, tak nie jest. Aura wpływa na nasze zdrowie i samopoczucie, ułatwia lub utrudnia organizację czasu wolnego i wypoczynku, może być nam sprzyjająca (tzn. bez gwałtownych zjawisk atmosferycznych, z przyjaznymi temperaturami powietrza i zrównoważonymi opadami deszczu) lub niszczycielska - unicestwiająca nasz materialny dorobek życia (wichury, nawałnice, trąby powietrzne, gradobicia, ulewy, nadmierne upały, susze itp.).

W jaki sposób pogoda porządkuje nasz świat?
- uczy nas pokory - ponieważ nie mamy indywidualnie wpływu na pogodę, musimy przyjmować każdy jej wariant, w danym czasie się pojawiający,
- musimy ją obserwować i na bieżąco zachowywać się tak, jak na to aura pozwala,
- musimy korzystać z prognoz pogody, by móc myśleć długofalowo i planować rozsądnie swoje zajęcia,
- musimy dużo wcześniej myśleć o ewentualnych zagrożeniach i zabezpieczać się przed ew. skutkami tych zagrożeń - w czasie spokojnym, normalnym i z dużym wyprzedzeniem,
- musimy lokalizować domostwa, interesy i biznesy w miejscach uważanych przez specjalistów od zjawisk meteorologicznych za bezpieczniejsze - w przypadku nagłych załamań pogody, groźnych zdarzeń atmosferycznych, kataklizmów. 

Wiadomo, że w naturze wszystkiego nie da się przewidzieć i nie wszystko jest możliwe do wykonania na okoliczność zabezpieczenia przed skutkami zagrożeń. Wiadomo, że przyroda dysponuje ogromną siłą i budującą i niszczącą, i zawsze trzeba tę jej ogromną moc mieć na uwadze. Wiadomo też, że ciągle aktualne jest powiedzenie: "Strzeżonego Pan Bóg strzeże." 

Myśli do przeanalizowania: 
"Nie narzekajcie na pogodę. Gdyby co jakiś czas się nie zmieniała, większość ludzi nie wiedziałaby jak zacząć rozmowę." (Kin Hubbard) 
"Pesymista narzeka na wiatr. Optymista liczy, że pogoda się poprawi. A realista? A realista stawia żagle." (William Arthur Ward)
"Miłość jest mgłą, która wytwarza się w głowie. Jeśli owa mgła opada na dół - na serce - następuje pogoda życia; jeżeli pozostaje w głowie - pada deszcz łez." (Henryk Sienkiewicz) 

"Porządkowanie świata - pieniądze"

Paweł Gołuch "Pieniądz"

Pewien człowiek spod Grudziądza
Wielbicielem był pieniądza.
Każdy grosik zarobiony
Wrzucał zaraz do skarbony -
Tak monety, jak banknoty.
Cieszył go ich zapach, dotyk.
Jako sygnał telefonu
Nagrał sobie brzęk bilonu.
Chciał pieniądze pożreć wzrokiem,
Zachwycony ich widokiem.
Mógł je liczyć przez dzień cały,
Segregować nominały.
Myślec o nich nie przestawał
I niechętnie je wydawał.
Nie pozbywał się waluty,
Chociaż miał dziurawe buty.
Nie zapraszał żadnych gości,
By nie tracić oszczędności.
Nie posiadał samochodu,
Bo mu było żal dochodów.
Nie rozbijał się po świecie
By nie robić dziur w budżecie.

Pieniądz - towar uznany w wyniku ogólnej zgody jako środek wymiany gospodarczej, w którym są wyrażane ceny i wartości innych towarów.

Co myślimy o pieniądzach?
- że są środkiem płatniczym służącym nabywaniu towarów i usług niezbędnych do życia,
- że są środkiem umożliwiającym realizacje potrzeb życiowych, celów i marzeń,
- że są narzędziem władzy i wywierania wpływu na innych,
- że są wyznacznikiem i miarą sukcesu,
- że są czynnikiem motywującym do podejmowania różnych działań,
- że są sposobem zabezpieczania się przed niepewną przyszłością i zdarzeniami losowymi,
- że są jednym ze sposobów zapewniania sobie szacunku innych osób,
- że dają szansę wygodnego i przyjemnego życia,
- że są narzędziem wolności.

Jak radzą sobie osoby "mniej kasowe" z wymagającą codziennością?
- mają w świadomości konieczność oszczędzania podczas wszystkich wydatków,
- robią każdorazowo listę zakupów i określają maksymalna kwotę, którą mogą przeznaczyć na jej realizację,
- poszukują sklepów udzielających promocji na poszukiwane produkty,
-  nie kupują pod wpływem emocji,
- rezygnują z droższych markowych produktów na rzecz produktów bardziej przyjaznych cenowo,
- planują wydatki,
- odkładają pieniądze przez dłuższy czas na poważniejsze zakupy,
- robią podsumowania wydatków i sprawdzają jak się ma relacja potrzeby-wpływy-wydatki.

Pieniądze i możliwość ich pomnażania wyznaczają nasze potrzeby i cele życiowe. Ważna kwestia to rozsądne prowadzenie budżetu domowego, tzn. w taki sposób, żeby bilansowały się wpływy i wydatki oraz tworzyła się pewna rezerwa na okoliczności planowane, nieprzewidziane, losowe. Im rozsądniej wydajemy pieniądze, tym więcej mamy satysfakcji z umiejętności kontrolowania ich przepływu oraz poczucie, że porządkujemy swój świat na miarę swoich możliwości finansowych.  

Myśli do rozważenia:
"Bogactwo stoi na drodze mądrości. Pieniądze rosną na drzewie wytrwałości."
"Młodym ludziom zdaje się, że pieniądze są najważniejszą rzeczą w życiu. Gdy się zestarzeją, są już tego pewni." (Oscar Wilde)
"Dziwne, że wszyscy ukrywamy, że jednym z głównych motorów naszego życia są pieniądze." (Lew Tołstoj)

 

"Porządkowanie świata - zdrowie"

Jan Kochanowski "Na zdrowie"

Szlachetne zdrowie,
Nikt się nie dowie,
Jako smakujesz,
Aż się zepsujesz.
Tam człowiek prawie
Widzi na jawie
I sam to powie,
Że nic nad zdrowie
Ani lepszego,
Ani droższego;
Bo dobre mienie,
Perły, kamienie,
Także wiek młody
I dar urody,
Miejsca wysokie,
Władze szerokie,
Dobre są ale - 
Gdy zdrowie w cale.
Gdy nie masz siły,
I świat niemiły.
Klejnocie drogi
Mój dom ubogi
Oddany tobie,
Ulubuj sobie!

Przypomnijmy definicję zdrowia, by móc rozumieć zdrowie całościowo i precyzyjnie: (Konstytucja Światowej Organizacji Zdrowia z 1946 r.):

Zdrowie to pełen dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny, a nie tylko brak choroby czy niedomagania (niepełnosprawności, ułomności).
Wyróżnia się:
- zdrowie fizyczne - prawidłowe funkcjonowanie organizmu, jego układów i narządów;
- zdrowie psychiczne, a w nim: zdrowie umysłowe (zdolność do jasnego i logicznego myślenia); zdrowie emocjonalne (zdolność do rozpoznawania uczuć i wyrażania ich w odpowiedni sposób; umiejętność radzenia sobie ze stresem, napięciami, depresją, lękiem) i zdrowie społeczne (zdolność utrzymywania prawidłowych relacji międzyludzkich).

To, jak ważne jest zdrowie ludzkie dostrzegamy szczególnie teraz, w czasie trwania pandemii koronawirusa.
Zaraza przenosi się z osoby na osobę i zagraża życiu zarażonych (śmiertelność w przypadku nawet niewielkich zaniedbań w obszarze dyscypliny sanitarnej jest bardzo duża). Chorzy poddawani trudnemu i długotrwałemu leczeniu pragną, możliwie najszybszego i najmniej dotkliwego powrotu do zdrowia.
Choroba COVID -19 dotyka zarówno chorych, jak i zdrowych mieszkańców kraju i świata. Wszyscy cierpimy z powodu jej istnienia i czekamy z niecierpliwością na medyczne środki zaradcze. Skutecznie przeszkadza ona nam w normalnym, kreatywnym, codziennym życiu i wypełnianiu codziennych, zwyczajnych obowiązków domowych i zawodowych. Pokazuje, że zdrowie (w każdym czasie) jest dobrem najwyższym i najcenniejszym, a wszelkie wyłomy w tej kwestii (zawinione czy niezawinione) psują nam nastroje, ochotę na życie pełną piersią, ochotę na prowadzenie życia towarzyskiego i budowanie nowych jakości. W czasie normalności o zdrowiu nie myślimy. Wtedy myśli nasze krążą po obszarach obowiązków, potrzeb, zainteresowań, planów, celów, projektów...

Jak pielęgnować zdrowie, by służyło jak najdłużej?
Stosować najbardziej sprawdzone warunki zdrowia:
- ruch przede wszystkim - wybierać aktywność stosowną do sprawności i możliwości naszego organizmu;
- codzienny pobyt na świeżym powietrzu;
- częste wietrzenie pomieszczeń, w których przebywamy;
- częste mycie rąk;
- zdrowe odżywianie się - według ustalonej diety stosownej do zapotrzebowania naszego organizmu; z wykorzystaniem produktów jak najmniej przetworzonych; bazą powinny być warzywa i owoce; należy również stale kontrolować spożycie węglowodanów, tłuszczów i cukrów i konsumowac 5 posiłków dziennie;
- prowadzenie zdrowego stylu życia - tzn.wybierać spośród alternatywnych możliwości takie zachowania, na które pozwala nam stan zdrowia, przekonania, wiedza, umiejętności, sytuacja społeczno-ekonomiczna;
- dbałość o higienę życia codziennego - unikać stresujących sytuacji, przestrzegać czasu i długości snu; uniezależnić się od wszelkiego rodzaju używek, leków i środków psychotropowych;
- posiadanie, rozwijanie i pielęgnowanie zainteresowań i pasji - pozwalają one nadawać działaniom sens; niosą relaks; uspokajają; przynoszą zadowolenie i radość.

Zdrowie (nasze) osób indywidualnych i zdrowie społeczeństw to trampolina do normalnego funkcjonowania ludzi w codzienności, wykazywania się aktywnością i kreatywnością. Bez zdrowia nie ma normalności. Troskę o zdrowie traktujmy więc zawsze priorytetowo i wspierajmy wszelkie społeczne działania prozdrowotne. 

 Cytaty do przeanalizowania:
"Czas i zdrowie to dwa cenne skarby, których nie rozpoznajemy i nie doceniamy, dopóki się nie wyczerpią." (Denis Waitley)
"Choroba pozwala poznać słodycz zdrowia, zło - dobra, głód - sytości, zmęczenie - wypoczynku." (Heraklit z Efezu)
"Bezruch jest chorobą, ruch powrotem do zdrowia." (Aldoux Huksley)