"Świadomie wybierać"

Edward Stachura - fragment książki "Fabula rasa"

- Czym jest wolność?
- Wolnością od wyboru. Wolnością od myślenia. 
Wolność jest rozumieniem. Kto rozumie jest wolny.
- A ten, kto nie rozumie?
- Kto nie rozumie, musi myśleć. Jest katorżnikiem myślenia.
- Czy to ma znaczyć, że rozumienie jest bezmyślnością?
- Rozumienie jest wyzwoleniem od tego, o czym się nie myśli, bo się rozumie. Bezmyślność zaś, nie ma czegoś takiego. 
Są ludzie mniej myślący i ludzie bardziej myślący, ale bezmyślnych nie ma.
Każdy śmiertelnik jest chorobą myślenia zarażony.

Często słyszymy: masz wolny wybór, masz wolną rękę, wybieraj z głową, wybieraj mądrze i świadomie. Mowa o wielu możliwościach dokonywania wyboru w różnych tematach, i o naszej świadomości przy podejmowaniu takich czy innych decyzji. Wybór powinien być zgodny z naszą osobistą wizją naszej teraźniejszości i przyszłości. O słuszności wyboru decydują informacje zwrotne płynące z naszego umysłu:
- wiem, co jest mi potrzebne;
- wiem, dlaczego właśnie to;
- wiem, jak rzecz wyglądała historycznie;
- wiem, jaki uczyni progres w moim życiu;
- wiem, że ten wybór jest zgodny z moimi wartościami i z moją moralnością;
- wiem, jak ta decyzja będzie wpływać na moje życie osobiste, rodzinne, zawodowe oraz jakie może przynieść skutki społeczne, czy ew. skutki polityczne.
Wolność to stan umysłu. To przekonanie, że wszystko nam wolno. Czy do końca tak można myśleć? Czy takie postawienie sprawy nie przywoływałoby powiedzenia: "Hulaj dusza, piekła nie ma"?.

Wolność wyboru wcale nie oznacza samowoli. Nie możemy łamać prawa na różne sposoby odpowiadające nam w danym momencie (kraść, napadać, bić, gwałcić, pić...). Trudno byłoby sobie wyobrazić życie w sytuacji, gdy każdy może robić co chce i nie musi liczyć się ze skutkami takiego postępowania.
Wolność to decyzyjność i odpowiedzialność. Wybieramy na każdym etapie życia według własnego rozpoznania zagadnienia, według własnych potrzeb, według własnych możliwości i priorytetów, z pełną odpowiedzialnością za skutki wyboru, bez ulegania naciskom i manipulacjom różnych osób i środowisk, w sposób dla nas optymalny. Wiadomo, że takie wybory nie są łatwe i nie do końca są możliwe. Wiele rzeczy jest narzuconych (np. ceny zawierające koszt reklamy); albo - duży wybór rodzi zwiększone oczekiwania (chciałoby się wybierać rzeczy najlepsze),  lub - w dużym wyborze kryją się różne pułapki (jaki będę miał z tego zysk?, czy jest to zgodne z moją moralnością?).

Niewątpliwą zaletą świadomych wyborów jest możliwość kreowania swojej teraźniejszości i przyszłości wraz z wszelkimi konsekwencjami dokonywanych wyborów. Mamy możliwość swobodnych wypowiedzi, wyboru wyznania, korzystania z wolnego rynku, samodzielnego decydowania o swoim losie. Mamy możliwość ustalenia według własnego pomysłu miejsca zamieszkania, miejsca dokonywania zakupu/ów, realizacji własnych aspiracji.
Możliwość dokonywania wyboru, nawet w sytuacji pewnych/wielu ograniczeń, jest wielką wartością i nie można jej zaprzepaścić. To zdobycz naszych czasów, należy ją szanować i pielęgnować. Ludzie odpowiedzialni ( chcemy takimi być!) potrafią świadomie i mądrze wybierać w każdej sprawie.

Wolność była i jest zadaniem dla filozofów. Oto kilka ich myśli:
"Wolność to prawo czynienia wszystkiego, co nie jest zabronione." (Monteskiusz)
"Kto żyje w strachu, nie będzie nigdy wolny." (Horacy)
"Kłamią niewolnicy, wolni mówią prawdę." (Seneka Młodszy)
"Nawet w zniewolonym ciele myśl jest wolna." (Sofokles)
"Wyobraźnia to rodzaj wolności." (Kamila Kampa)
Geniusz to dar potężnej intuicji, dar uogólniania i wyboru." (Eugene Delacroix)

"Podejmować wyzwania"

Jobi "Wyzwanie"

Życie stałoby się monotonne i nudne
Nawet te szczęśliwe chwile by nam spowszedniały
Miłość smutek radość zawsze mają swoje miejsce
Chociaż tych chwil radosnych powinno być
jak najwięcej
by uśmiech gościł często na naszych twarzach
i w sercach
Traktuj więc każdy dzień jak coś wyjątkowego
Nie zawsze będzie wspaniały ale zawsze
następny niesie
nowe wyzwania zagadki do rozwiązania
Dzieci, co uczą się czegoś nowego
niby popełniają te same błędy
lecz zawsze inaczej
My jesteśmy jak one nowy dzień nowe wyzwanie


Każdego dnia używamy słowa "problem": mam problem, ten problem jest nie do rozwiązania, w życiu mam same problemy. Słowo "problem" sygnalizuje trudności, przeszkody, pokonywanie różnych (zidentyfikowanych i niezidentyfikowanych) barier. Ustawia nas do zadania podejrzliwie i zniechęcająco. Komunikat "mam problem" przywołuje myśli: nie jest dobrze, może być ciężko, może być ponad siły.
Jeżeli zadanie do rozwiązania nazwiemy "wyzwaniem", z mózgu natychmiast płyną myśli: dam radę, muszę obmyślić sposób postępowania, na pewno się uda, zaczynam działać.
Zamiana słowa "problem" na słowo "wyzwanie"powoduje psychologiczną zmianę podejścia do zagadnienia. Zadanie czy przedsięwzięcie staje się natychmiast wykonawczo możliwe (gdy tylko tego chcemy), do zrobienia (gdy dołożymy starań), w zasięgu możliwości (gdy zsumujemy swój potencjał finansowy, intelektualny i praktyczny). "Wyzwanie" ma więc pozytywne konotacje: mobilizuje, zachęca, dodaje sił, pobudza do działania, sugeruje pozytywne efekty końcowe.

Nowy rok kalendarzowy - mamy marzenia, aspiracje, chcemy coś osiągnąć. Aby pragnienia stały się rzeczywistością, trzeba działać, a więc:
- nazwać wyzwania i przemyśleć ich realizację,
- być prawdziwym w ocenie siebie i podejmowanych zadań,
- skupić się na tym, czego chcemy,
- nie odkładać tematów na później,
- nie marnować czasu na rzeczy bez znaczenia,
- dobrze myśleć o sobie i swoich możliwościach.

Czy warto podejmować wyzwania? Oczywiście tak, bo:
- dzięki wyzwaniom świat się rozwija, odnotowujemy wynalazki, usprawnienia i udoskonalenia oraz odkrycia rzeczy dotychczas nie odkrytych,
- do realizacji wyzwań potrzebna jest wiedza, doświadczenie, intuicja, a więc musimy się jako ludzie rozwijać,
- wyzwania uczą podejmowania odpowiedzialnych decyzji tzn. uwzględniających za i przeciw oraz przewidujących konsekwencje ryzyka,
- uczą też panowania nad lękiem, który zawsze towarzyszy odkrywaniu nowego, nieznanego,
- mają walory kształcące i rozwojowe oraz przynoszą szczególną radość w przypadku osiągania sukcesów.

Puenta rozważań zawarta jest w cytatach:

"Wyzwania stawiane ci przez życie nie mają cię sparaliżować - one mają pomoc ci odkryć kim jesteś." (Bernice Johnson Reagon)
"Każde wyzwanie czyni nas silniejszymi." (Henry Ford)
"Nauka to pokarm dla rozumu." (Lew Tołstoj)
"Ucz się tak. jakbyś niczego jeszcze nie osiągnął, i lękaj się, byś nie stracił tego, co już osiągnąłeś." (Konfucjusz)

"Liczyć się z czasem"

Stanisław Ciesielczuk "Piosenka o czasie"

Czasie, czasie, przed siebie lecący,
Brzmi twój głos mi przedziwnie, jak brzmiał.
Słońce gaśnie i wschodzi znów słońce,
Dzień - snem nocy, a noc jest snem dnia.

Chwila - chwilą, wieczność - wiecznie żywa.
Oto chwilo narodzić się masz,
Oto jesteś, a oto już byłaś...
Migot w otchłań sypiących się gwiazd!

Czasie, czasie - ulatasz, ulatasz!
Smucisz, cieszysz, tworzysz, kruszysz w miał...
Przeszły lata, przejdą jeszcze lata -
Będzie śpiew twój ludziom dalej brzmiał.

Czas teraźniejszy, przeszły i przyszły to kategorie gramatyczne czasowników w języku polskim. Określają czas trwania zdarzeń (tę czynność wykonujemy tu i teraz, tamtą wykonaliśmy wczoraj, kolejną zrealizujemy jutro). Kluczowe znaczenie ma teraźniejszość. To, co robimy teraz, przybliża nas do obranego celu, będzie tworzyć naszą historię, będzie wpływać na zachowania i działania skrieowane ku przyszłości.

Teraźniejszość nigdy nie przemija - teraźniejszość jest wieczna. Polega na:
- poznaniu i zrozumieniu swoich myśli,
- pracy w oparciu o własną świadomość,
- realizacji przemyślanych scenariuszy,
- świadomym, indywidualnym patrzeniu na otaczający świat,
- radości tworzenia,
- zajmowaniu się bieżącymi sprawami,
- otwartości na ludzi i zmiany w otoczeniu,
- odpowiedzialnych zachowaniach,
- konsekwencji,
- nieodkładaniu życia na później.

"Na całym świecie czas należy do ludzi. Wszyscy mogą wybierać, co z nim zrobić." (Ryszard Kapuściński) Kto dobrze wykorzystuje teraźniejszość i nadaje sens każdemu dniowi, ten może liczyć na życiowy sukces. Odczuwanie sukcesu płynie z poczucia dobrego wykorzystania czasu.

Przeszłość to historia. Zdarzenia miały już miejsce. Sytuacje i okoliczności zdarzeń badają historycy. Zwykłe, codzienne ludzkie doświadczenia są"materiałem" wspomnieniowym.
Znajomość przeszłości warunkuje rozumienie teraźniejszości. Trzeba wiedzieć, kto podejmował decyzje, co było dla niego ważne, czym decyzje skutkowały, czym rządzący kierowali się przy podejmowaniu decyzji. Najlepszym źródłem niezbędnej wiedzy historycznej jest czytelnictwo.

Przyszłość to plany, aspiracje, rachuby, marzenia. Marząc powinniśmy liczyć się z pewnymi realiami: wiedzieć czego chcemy; wiedzieć, co jest dla nas ważne; znać swój system wartości; znać swój potencjał wykonawczy i ekonomiczny. Dopiero po takim samookreśleniu się formułujemy cele, gromadzimy wiedzę, nadajemy marzeniom sens. Marzyć warto, bo marzenia pobudzają mózg do myślenia,  stwarzają szanse lepszego poznania siebie, dają motywację do działania i inspirują nas-marzycieli  do sięgania po coraz wyższe aspiracje.


A oto kilka myśli filozoficznych na temat czasu:
"Nad stracony czas nic bardziej nie boli." (Michał Anioł)
"Czas wszystko odkryje, czas złym jest powiernikiem." (Juliusz Słowacki)
"Czas jest także żywiołem." (Johann Wolfgang Goethe)
"Wieczność? Jednostka czasu." (Stanisław Jerzy Lec)

"Życzenia na Święta Bożego Narodzenia"

Szeptem: Jan Kasprowicz "Przy wigilijnym stole"

Przy wigilijnym stole,
Łamiąc opłatek święty,
Pomnijcie, że dzień ten radosny
W miłości jest poczęty;

Że, jako mówi Wam wszystkim
Dawne, prastare orędzie,
Z pierwszą na niebie gwiazdą
Bóg w Waszym domu zasiądzie.

Sercem Go przyjąć gorącym,
Na ścieżaj otworzyć wrota -
Oto co czynić Wam każe
Miłość - największa cnota.

Wszystkim Czytelnikom bloga życzę:
ZDROWYCH I WESOŁYCH ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA
ORAZ SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU!

"Doceniać znaczenie spotkań przy stole"

Andrzej Warzecha "Zamienię..."

Zamienię telewizor
na duży rodzinny stół
niech służy
u moich
dwunastu pokoleń

Na jego blacie
wyrzeźbimy
dwa serca
i kiedy
będzie trzeba
jedno z nich
przebijemy strzałą
nich ogląda je
naszych dwanaście pokoleń

A kiedy
przyjdzie czas
odejdziemy
od niego
trzymając się za ręce

Święta Bożego Narodzenia to święta kojarzące się ze spotkaniami przy suto zastawionym stole. Warto uważniej przyjrzeć się temu meblowi, który służy m.in. budowaniu więzi rodzinnych i towarzyskich.

Stół znajduje się w każdym domu, niezależnie od metrażu i stylu jego urządzenia. Może być prostokątny, kwadratowy, okrągły, rozkładany, duży, mały, kuchenny, pokojowy, w określonym kolorze, wykonany z określonego materiału, ... . Wyznacza miejsce spożywania posiłków, kontaktowania się domowników z sobą, przyjacielskich rozmów. Przy nim jemy, rozmawiamy, zadajemy pytania, poszukujemy odpowiedzi, spotykamy się z rodziną, znajomymi, wykonujemy czynności domowe, osobiste, zawodowe. Dobrze jest, gdy jest on funkcjonalny, podoba się rodzinie, mamy do niego łatwy dostęp.

Stół niesie z sobą bogatą symbolikę:
- symbolizuje przedmiot codziennego użytku,
- symbolizuje dom i domowe ognisko,
- symbolizuje miejsce centralne -"centrum świata"domu (przy nim omawia się sprawy rodzinne, krajowe, międzynarodowe, podejmuje decyzje),
- symbolizuje równość i ciężką pracę,
- jest znakiem łączenia tożsamości, tradycji i legendy,
- jest znakiem kultury domu (jemy, rozmawiamy, okazujemy sobie szacunek),
- jest znakiem gościnności,
- jest znakiem ucztowania.

Przy stole budujemy własną tożsamość:
- rozmawiamy o przeżyciach dnia codziennego,
- jest nam z sobą dobrze, mamy dobre samopoczucie i dobre zdrowie psychiczne,
- wymieniamy się wiedzą, doświadczeniami, poglądami na świat i życie,
- poznajemy historie i tradycje rodzinne,
- przekazujemy i poznajemy zwyczaje rodzinne, dowiadujemy się: skąd przychodzimy i kim jesteśmy,
- słuchamy uważnie siebie nawzajem i wypracowujemy własne poglądy na różne sprawy.

Stół jest miejscem snucia rodzinnych wspomnień, opowieści, dzielenia się własną twórczością:
- wspomnienia dotyczą osób, przedmiotów, zdarzeń znanych osobie wspominającej z autopsji lub z przekazu innych osób. Są ważne, bo zawierają jakąś rodzinną prawdę lub są np. zabawne.
- opowieści zawierają oprócz prawdy, wątek fikcji,
- twórczość zas pokazuje rzeczywistość w osobistym wydaniu, kreuje nową jakość.

Wigilijny stół to stół wyjątkowy, bo świąteczny:
- przygotowany na okoliczność bardzo ważnego wydarzenia religijnego -pamiątki narodzin Jezusa,
- stanowi miejsce dorocznego spotkania rodzinnego,
- stanowi przestrzeń spotkania międzypokoleniowego.
Staramy się, by na ten czas - czas Świąt Bożego Narodzenia - stół wyglądał i tradycyjnie, i pięknie, i uroczyście. Przykrywamy go białym obrusem, świadomie łączymy kolory nakryć i dekoracji, stosujemy światła tworzące właściwy nastrój, wprowadzamy akcenty zapachowe (cynamon, suszone plasterki pomarańczy, goździki, aromatyczne ciasteczka). A gdy już zasiądziemy do stołu -  dbamy o dobry przy nim klimat - nie wywołujemy konfliktów, unikamy kontrowersyjnych tematów, unikamy nietaktownych wypowiedzi.

Miejmy w pamięci - ciągle aktualne - i powszechnie znane myśli:

"Uderz w stół, a nożyce się odezwą."
" I do łoża i do stołu jeden raz się tylko woła ... ." (L. Esquivel)
"Stół biesiadny to jedyne miejsce, gdzie człowiek nigdy nie zazna nudy przez pierwszą godzinę." (Anthelme Brillat-Savarin)

"Mieć nadzieję i dzielić się nadzieją"

Kriton Athanasoulis "Nadzieja" (przekład z greckiego Nikos Chadzinikolan)

Nadzieja jest dziewczyną
zwiewną. Pokazuje swoje piersi
młode ciało i tańczy
gdy przechodzi przez góry
pragnąc znaleźć się w objęciach.
Uniknęła burz i strzał
myśliwych oraz twardego
uporu nocy, próbując
zburzyć jej mury
zjawia się zraniona w twojej rozkoszy.

Trzeba na nią czekać
na balustradzie mostu
lub nad zmarszczonymi wargami przepaści.

Nadzieja dotyczy dwóch rzeczywistości. Z jednej strony obejmuje sprawy życia codziennego, doczesnego, a z drugiej sięga poza śmierć człowieka, czyli dotyka rzeczywistości nadającej  ostateczny sens życiu.
Człowiek, który ma nadzieję spodziewa się zaistnienia sprzyjających okoliczności umożliwiających osiągnięcie jakiegoś wartościowego celu czyli dobra. By ten cel osiągnąć podejmuje konkretne działania. Nadzieja jest ważnym czynnikiem motywującym człowieka do podejmowania działań ukierunkowanych na osiągnięcie określonego celu.
Ludzie na ogół mają świadomość wagi nadziei w realizacji celów i w formułowaniu planów. Starają się ją podtrzymywać i aktywnie poszukiwać jej  źródeł.

Czym jest nadzieja?
Jest to podstawowe pragnienie i potrzeba człowieka. Jest strukturą wielowymiarową. Obejmuje przede wszystkim emocje, ale też myśli o czasie przyszłym, myśli o konieczności współistnienia z innymi ludźmi, motywy do działania i same działania. Jest pewnym stanem psychicznym, w którym dominującą rolę odgrywa poznanie. Jest przeświadczeniem, że świat jest uporządkowany i sensowny, i że jest generalnie przychylny ludziom.

Jakie są źródła nadziei?
Nadzieja wypływa z oceny własnych możliwości i szans. Opiera się na myślowych przesłankach:
- wrodzonej wierze, że przyszłość będzie lepsza od teraźniejszości,
- zdolności przewidywania przyszłości w oparciu o zgromadzoną wiedzę i osobiste doświadczenia,
- nastawieniu do świata poprzez spojrzenia "świat i ja", "ja i świat",
- poczuciu własnej siły i własnej mocy sprawczej.

Człowiek przez całe życie poszukuje źródeł nadziei i chce dzielić się swoją nadzieją z innymi ludźmi. Największym wrogiem nadziei jest lęk. Wytrąca on człowieka z równowagi, nie sprzyja rozwojowi i samorealizacji, niszczy wszelkie plany.
Człowiek nadziei niestrudzenie oczekuje spełniania się dobra w jego życiu. Nadzieja uwalnia go od poczucia bezsensu życia i fatalizmu. Broni go przed zwątpieniem i rezygnacją, rodzi siłę i odporność duchową.

 Przed Świętami Bożego Narodzenia warto przywoływać temat nadziei. Wielu ludziom jej brakuje i oczekują wsparcia. Czas świąteczny jest czasem dzielenia się nadzieją z bliskimi i potrzebującymi. Miejmy więc nadzieję, rozdajmy nadzieję i nie odbierajmy nadziei innym. Tylko życie z nadzieją ma sens! Nadzieja jest jak słońce - z nią wszystko wydaje się piękniejsze.

Puentą tematu będą cytaty:
"Tam, gdzie jest nadzieja, tam jest życie. Takie myślenie dodaje nam odwagi i sprawia, że znów stajemy się silni." (Anna Frank)
"Nadzieja uczy czekać pomaleńku." (ks. Jan Twardowski)
"Nadzieja jest matką głupich, co nie przeszkadza jej być uroczą kochanką odważnych." (Stanisław Jerzy Lec)
"Żeby coś zrobić, trzeba mieć nadzieję, że się to zrobi." (Lew Tołstoj)
"Każdy prowadzi jakąś kalkulację, którą nazywamy nadzieją." (Platon)
"Nadzieja jest snem na jawie." (Arystoteles)

"Obdarowywać upominkami, prezentami"

Cyprian Kamil Norwid "Daj mi wstążkę błękitną"

Daj mi wstążkę błękitną - oddam ci ją
Bez opóźnienia...
Albo - daj mi cień twój z giętką twą szyją;
- Nie! nie chcę cienia.

Cień - zmieni się, gdy ku mnie skiniesz ręką,
Bo - on nie kłamie.
Nic - od ciebie nie chcę, śliczna panienko,
Usuwam ramię...

Bywałem ja - od Boga nagrodzonym,
Rzeczą - mniej wielką:
Spadłym listkiem, do szyby przyklejonym,
Deszczu kropelką...

Dzień Św. Mikołaja, Święta Bożego Narodzenia, koniec roku kalendarzowego i związane z tymi okolicznościami spotkania rodzinne i towarzyskie dają wiele możliwości obdarowywania upominkami, prezentami, niespodziankami. Sensem wręczania prezentów jest chęć zrobienia komuś przyjemności i potrzeba pokazania mu, że o nim myślimy.

Prezenty mogą być kierowane do dzieci, rodziców, par, dziadków, sąsiadów, przyjaciół. Wybrać dla kogokolwiek coś interesującego z rozległej oferty handlowej nie jest łatwo. Trzeba temu zadaniu poświęcić dużo czasu oraz wykazać się pomysłowością i kreatywnością. Kluczem do satysfakcjonującego wyboru, a potem zakupu upominków powinna być znajomość potrzeb, zainteresowań, pasji oraz marzeń osób, którym chcemy wręczyć dary.

Robienie prezentów ma długą historię. Na początku, w czasach nowożytnych, królowie i magnaci obdarowywali prezentami swoich poddanych. W połowie XIX w. wręczanie prezentów zaczęło pojawiać się w domach bogatych mieszczańskich. Dopiero wiek XX  przyniósł upowszechnienie zwyczaju obdarowywania się. Na początku upominki otrzymywały tylko dzieci w dniu Św. Mikołaja. W miarę bogacenia się społeczeństwa zwyczaj rozszerzał się i obejmował coraz większą liczbę osób biorących udział w"zabawie".

Podczas przygotowywania i wręczanie prezentów trzeba mieć na względzie obowiązujące w tym temacie zasady. Są one następujące:
- nie wręczać prezentów, które obliczone są na przekupienie kogoś,
- pamiętać, że żadnej wartości nie mają podarunki, gdy oczekujemy na rewanż,
- nie dawać upominków wynikających z samolubnych pobudek; nie obdarowywać "na pokaz",
- nie dawać żadnej rzeczy z przymusu i pod przymusem,
- uszczęśliwiać innych tylko z potrzeby serca; robić to z radością; zawsze pamiętać o osobach będących w trudnej sytuacji życiowej,
- cennymi darami są prezenty niematerialne, czynione poprzez ofiarowanie komuś własnego czasu i zdolności - "upominki" te pomagają obdarowanym lepiej funkcjonować w świecie i lepiej rozumieć świat i ludzi,
- pamiętać, że prezenty zawsze należy wręczać z wdziękiem i gracją.

Zakończę przytoczeniem myśli ludzi znanych i uznanych na temat"prezenty, upominki, dary":

 "Hojność polega nie tyle na tym, aby dawać dużo, co na tym, aby dawać w odpowiedniej chwili." (Jean de La Bruyere)
"Im dajesz więcej, tym większym się stajesz. Ale potrzebny jest ktoś, aby przyjmować. Bowiem dawać to nie znaczy tracić." (Antoine de Saint-Exupery)
"Sensem życia jest znaleźć swój dar. Celem życia jest oddanie tego daru innym." (Pablo Picasso)
"Trzeba sobie wzajemnie pomagać: to naturalne prawo." (Jean de La Fontaine)