"Twórcza samoocena i motywacja"

Najczęściej występującą przeszkodą dla twórczości jest przekonanie, że nie mamy takich zdolności i cech psychicznych, które charakteryzują twórców, i wobec tego jesteśmy bez szans. Postawa "Ja i tak nie jestem twórczy" wynika z przekonania o swoistości i niezwykłości talentu twórczego, który jest darem tylko u nielicznych. Na pewno jest wśród nas zróżnicowanie w możliwościach twórczych, ale każdy ma, sobie właściwy, potencjał i może go wykorzystywać na swój sposób, w płaszczyznach, które go interesują, i w których ma coś do powiedzenia. Przekonanie "Ja i tak nie jestem twórczy" jest wielką przeszkodą na drodze indywidualnego rozwoju twórczości. Pomocnym w wyjściu z negatywnego ustawienia się do własnych możliwości twórczych jest śledzenie osiągnięć osób wybitnie twórczych (w zakładzie pracy, w środowisku zamieszkania, wśród znajomych), porównywanie się z nimi, analizowanie przypadków własnej pomysłowości, rozpoznanie i nazwanie obszarów, które nas szczególniej interesują, które możemy doskonalić, upiększać, rozwijać, czerpać z tego satysfakcję, i (często) mieć z tego korzyści materialne. Dobrze byłoby własną kreatywność gdzieś odnotowywać, żeby po jakimś czasie dostrzec, że nie jest z nami tak źle, jak o sobie myśleliśmy.
Motywacja to sprawa wychowania i samodzielnego kształtowania własnej osobowości.  Polega na ciągłym zachęcaniu się, pobudzaniu, organizowaniu i ukierunkowywaniu do aktywności w kierunku wprowadzania zmian. Największym motywatorem jest ciekawość poznawcza oraz potrzeba naprawiania tego, co jest przez nas nieakceptowane; do robienia tego, co jest postrzegane jako rzecz niezbędna do wykonania. Często powodem dokonywania zmian i odkryć może jest rywalizacja lub nagroda, czasem chęć sprawdzenia własnego poglądu lub myślenia o jakiejś rzeczy czy zjawisku. Bywa, że jest to chęć stworzenia jakiegoś dzieła sztuki i wysłania w ten sposób jakiegoś komunikatu do otoczenia.  Motywacje, czyli psychiczne zachęty do działania mogą być bardzo różne. Ważne jest stałe znajdywanie powodów do działania na rzecz zmian.

"Jesień zachęca do twórczości"

Piękno jesieni można odbierać wielozmysłowo. Jej bogactwo urzeka, zachwyca, inspiruje, prowokuje, zadziwia, zachęca, wzbudza refleksje, ... . Należy to wykorzystać w twórczości własnej na różnych niwach nam dostępnych (może kulinarnej, może plastycznej, może muzycznej, ... ). Dla mnie doskonale o jesieni opowiada Hanna Zdzitowiecka w wierszu: "Gdzie jesteś, jesieni?":

Gdzie jesteś, jesieni?
Tu jestem.
W suchych liściach lecących
Z szelestem.
W barwnych liściach czerwonych
I złotych,
Co nad ziemią się kładą
Pokotem.

Z dębu strząsam dojrzałe
Żołędzie.
Babim latem przystrajam
Gałęzie,
Ptakom wskaże bezpieczne
Dróg szlaki,
Jeża do snu utulę
Pod krzakiem.
Mgły wieczorem nad wodą
Rozłożę
I przed zimą odejdę
Za morze.

Zachwyt wymową i urokami jesieni wyrażają też zdjęcia:

"Społeczny kontekst twórczości"

Aktywność twórcza obejmuje zarówno umiejętności potrzebne do twórczości indywidualnej, jak i  te sprzyjające wspólnemu rozwiązywaniu problemów. W obu przypadkach ważna jest kwestia uważnego słuchania innych i właściwego "krytykowania" cudzych idei. Sprzyja to wymyślaniu nowych rozwiązań i forsowaniu własnych pomysłów. Myślenie grupowe polega na podchwytywaniu i rozwijaniu pomysłów innych osób. Ludzie rozwiązujący jakieś problemy, czy wspólnie inspirujący się do indywidualnej twórczości, muszą pozostawać w dobrych relacjach: wspólnie myśleć o problemach i przeszkodach w ich realizacji, pozostawać w atmosferze bezpieczeństwa i wzajemnego zaufania, współdziałać w dążeniu do celu, posiadać zdolność myślenia wspólnego, porozumiewać się językiem sympatii i emocjonalnej więzi. Wchodzeniu do takiej grupy powinna towarzyszyć informacja ułatwiająca wzajemne poznanie się : przekaz o zainteresowaniach, upodobaniach, doświadczeniach, mocnych stronach, itp. Takie przedstawienie się ułatwia stworzenie emocjonalnej więzi grupowej. Zarówno twórcy indywidualni, jak i zespołowi, oraz ludzie ciekawi świata, powinni korzystać z możliwości spotkań z ciekawymi ludźmi, uczestniczyć w warsztatach przez nich organizowanych, oglądać wystawy i prezentacje twórczości. Kontakt z "dziełami" ludzkiej pomysłowości i wyobraźni uruchamia u odbiorcy na ogół pozytywne emocje: zadziwienie, zachwyt, podziw, szacunek. Oglądanie odkrywczego i nowatorskiego  podejścia do rzeczywistości przez inne osoby, stanowi też doskonała okazję do uaktywniania własnej wyobraźni, dowiadywania się ciekawostek z różnych dziedzin życia, zaspokajania ciekawości świata, czerpania inspiracji i wzmacniania siły motywacji dla własnej kreatywności.
"Całe nasze życie to działanie i pasja. Unikając zaangażowania w działania i pasje naszych czasów, ryzykujemy, że w ogóle nie zaznamy życia". (Herodot)

"Otwartość na świat"

Twórczości sprzyja nasza otwartość na rzeczywistość. Obserwując świat zarówno z wąskiej, jak i z szerokiej perspektywy, dostrzegamy, że nie jest on tylko czarno-biały. Żeby się nim zachwycać, rozumieć go i ulepszać, trzeba patrzeć uważnie, szeroko, dociekliwie, wieloaspektowo. W obecnych czasach coraz bardziej liczy się ludzka kreatywność, i coraz częściej dostrzega się potrzebę jej rozwijania. Termin "inteligencja intuicyjna" wskazuje, że rola intuicji w twórczości jest znacząca, i to często ona - intuicja - decyduje o sukcesach zawodowych ludzi z różnych branż. Na pewno wszyscy, w jakimś zakresie, jesteśmy, i chcielibyśmy być, twórczymi w obszarach naszej codziennej aktywności. Twórczość zawsze kojarzy nam się z nowością, niepowtarzalnością, indywidualnością, wyrażaniem siebie w sposób tylko nam właściwy, z osobliwym spojrzeniem na świat.
  Rozwijaniu otwartości na świat i twórczości, sprzyjają posiadane przez nas poglądy na rzeczywistość, a te ukształtowane są pod wpływem wychowania i otocznia. Dobrze jest, gdy znamy i  stosujemy przytoczone zasady (red. W. Dobrołowicz "W stronę kreatywności"):

• Nie ma prawd absolutnych i wiedzy ostatecznej. Wszystko rozwija się i zmienia, dlatego warto każdą sprawę rozpatrywać z wielu punktów widzenia.
• Nie ma problemów (zadań) bez rozwiązania; z każdej sytuacji jest więcej niż jedno wyjście. 
• Nie wystarczy zajmować się tylko tym, co zostało zbadane, wyjaśnione, opisane, itp. Trzeba dostrzegać dziwności, paradoksy, nieścisłości istniejące w otaczającej nas rzeczywistości i próbować je oswajać.
• Trzeba stawiać wiele pytań, bo od pytań zaczyna się poznawanie świata. Nie ma głupich pytań.
• Trzeba unikać mówienia "nie wiem", "nie potrafię", ale próbować szukać odpowiedzi.
• Każdy ma prawo do błądzenia. Nie błądzi tylko ten, kto nic nie robi.
• Mamy prawo do poszanowania naszych poglądów i przekonań.

Niech stwierdzenie "Każdy może być twórczy, może tworzyć na tyle, na ile może" będzie naszym życiowym mottem, i przesłanką do udoskonalania i tworzenia "nowego" w naszym otoczeniu.

"Kreatywność - twórcza postawa wobec świata"

Zainspirowana książką Golemana "Inteligencja emocjonalna" zwróciłam uwagę na potrzebę ciągłego podnoszenia "umiejętności emocjonalnych" i stosowania tychże umiejętności w budowaniu konstruktywnych relacji międzyludzkich. Wrażliwość uczuciowa znakomicie ułatwia tworzenie wokół siebie dobrego klimatu do życia, pracy, sukcesów, szczęścia.
Innym źródłem pozytywnych emocji jest nasza kreatywność, rozumiana jako zdolność tworzenia czegoś nowego, poszukiwania nowych rozwiązań, pomysłowość, twórcze podejście do problemów, inwencja twórcza. Każdy z nas przejawia, w jakimś zakresie, postawę twórczą, ale jest ona często nieuświadomiona. Warto więc poznać siebie bardziej, by móc docenić dotychczasową inwencję twórczą, uświadomić sobie swój potencjał w tym zakresie, rozwijać własne możliwości, czerpać przyjemności z "doskonalenia świata" i własnej kreatywności.
W twórczym myśleniu nieodzowna jest tzw. "inteligencja intuicyjna", związana z myśleniem intuicyjnym, a polegająca na rozwiązywaniu problemów bez pełnej wiedzy na ich temat. "Inteligencja intuicyjna" ułatwia "uruchomienie" dotychczasowych wiadomości, i wypracowanie na ich podstawie, potrzebnych do rozwiązania problemu, informacji w postaci przeczuć, odczuć, domysłów, koncepcji, itp.
Przeanalizujmy dotychczasowe "osiągnięcia twórcze" i wyprowadźmy z nich wnioski dla siebie.

"Kontrolowany wybuch?"

Umiejętność "prowadzenia" kłótni wymaga inteligencji emocjonalnej, i należy do tych nawyków emocjonalnych, których kształtowanie wymaga samoświadomości, silnej motywacji, czasu, wytrwałości, czujności. Jest to zdolność niwelowania w sobie tendencji do przesadnego reagowania na rzekome czy rzeczywiste zniewagi, albo zamykania się w sobie na widok choćby niewielkich oznak zbliżającej się konfrontacji.
U podłoża każdej silnej emocji leży impuls do działania. Podstawą inteligencji emocjonalnej jest kierowanie tymi impulsami. Ważną umiejętnością w rozwiązywaniu spornych kwestii jest zdolność uśmierzania swoich wzburzonych uczuć. Dobrze jet trzymać się w czasie kłótni jednego tematu i stworzyć sobie możliwość przedstawienia, już na początku, własnego punktu widzenia. Każda z kłócących się osób musi dać odczuć, że słucha i chce słuchać drugiej strony. Zwykle skrzywdzonemu czy mającemu żal partnerowi zależy na tym, żeby go właśnie wysłuchano i zrozumiano. Taki akt empatii zazwyczaj znacząco obniża napięcie emocjonalne. Mechanizmem, który zapobiega przekształcaniu się sprzeczki w niekontrolowany wybuch (o brzemiennych skutkach), jest trzymanie się prostych zasad: skupianie się na przedmiocie sporu, okazywanie sobie wzajemnie zrozumienia ( redukuje ono nadmierne napięcie), nie dopuszczanie do przejścia uczuć w stan wrzenia, uważne słuchanie, skuteczne wyjaśnianie, łagodzenie nieporozumienia, przezwyciężanie pretensji i uprzedzeń (pozostawione same mogą być niszczycielskie). Tym, którzy posiedli takie umiejętności jest znacznie łatwiej funkcjonować w rzeczywistości "domowej", i ogólnie - międzyludzkiej. Ci, którzy mają problemy, muszą siebie lepiej poznać i próbować wdrażać przedstawione rady.

"Męska nadwrażliwość"

Budowanie dobrej atmosfery w relacjach odmiennych płci jest podstawą dobrego, zgodnego, kreatywnego funkcjonowania w rodzinie, zespole, grupie, społeczeństwie. Tworzeniu klimatu rozmowy i porozumienia sprzyja wiedza o odmiennych zachowaniach kobiet i mężczyzn, wynikająca z różnic w radzeniu sobie przez kobiety i mężczyzn ze swoimi emocjami. Ponieważ zależy nam na dobrej komunikacji - bo ta sprzyja rozwijaniu poczucia szczęścia - musimy gromadzić wiedzę o sobie nawzajem, i umiejętnie ją stosować w kontaktach damsko-męskich.
 Zdecydowana większość mężczyzn reaguje na uwagi krytyczne poddaniem się zalewowi niekontrolowanych uczuć, co wiąże się z nadmiernym przypływem adrenaliny, i potem - wymaga dość długiego czasu na powrót do normy. Męskim sposobem obrony przed uczuciem emocjonalnego przytłoczenia jest odgradzanie się murem milczenia, który daje im uczucie ulgi. Mężczyźni unikają wszelkich konfrontacji emocjonalnych, podczas gdy kobiety odczuwają wręcz przymus szukania do nich okazji. Tak, jak mężczyźni są dużo bardziej predestynowani do odgradzania się murem milczenia, tak kobiety są bardzo skłonne do krytykowania mężczyzn. Im one bardziej starają się poruszać sprawy nieporozumień i kłopotów, tym oni przejawiają większą niechęć do rozmów. Kiedy mężczyźni wreszcie stwierdzą, że są przedmiotem pogardy ze strony kobiet, zaczynają myśleć, że są ich niewinną ofiarą, i wtedy narasta w nich słuszne oburzenie. Skutkuje ono przyjmowaniem postawy obronnej: wycofywaniem i odgradzaniem się. Milczenie mężczyzn jest przez kobiety odbierane jako poniżenie, bo czują się w sytuacji bez wyjścia. Kobietom przecież szczególnie zależy, by mężczyźni okazywali szacunek dla ich uczuć (przetrzymali wybuch ich złości, wysłuchiwali ich skarg i narzekań, nawet w sytuacji, gdy się z nimi nie zgadzają), co przynosi im najczęściej uspokojenie. Rady dla kobiet: powstrzymywać się od napaści; krytykować postępowanie, a nie osobę; nigdy nie okazywać pogardy. Rady dla mężczyzn: nie obchodzić konfliktów, ale podejmować rozmowy na temat różnorodnych nieporozumień; wystrzegać się ucinania dyskusji i bagatelizowania kobiecych uczuć; wystrzegać się narzucania rozwiązania problemu przed wysłuchaniem kobiecych uwag.
Doskonalenie własnej wrażliwości i inteligencji emocjonalnej jest ciągle wskazane i możliwe, trzeba tylko chcieć. Praktyczne spostrzeżenia i uwagi na ten temat można znaleźć w książce Daniela Golemana "Inteligencja emocjonalna".